Biegunka ostra – to stan chorobowy trwający do 10 dni, natomiast utrzymywanie się objawów chorobowych ponad 10 dni nosi nazwę biegunki przewlekłej. Istnieje wiele przyczyn występowania biegunki, z których najczęstsze to infekcje przewodu pokarmowego na tle zakażeń:
* wirusowych
* bakteryjnych
o związanych z bezpośrednim zakażeniem bakteryjnym
o związanych z działaniem endotoksyn bakteryjnych
* pierwotniakowych
* biegunki niezakaźne (np. w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego)
W krajach Trzeciego Świata biegunka jest główną przyczyną śmierci niemowląt, zabijając ponad 1,5 miliona dzieci rocznie.
Patogeneza
W zależności od mechanizmu powstawania biegunki dzieli się na:
Osmotyczne
Przyczyny: celiakia, nietolerancja węglowodanów (np. laktozy).
Nietolerancja laktozy zachodzi na skutek zniszczenia laktazy - enzymu, znajdującego się w górnej części kosmków jelitowych. Ma to najczęściej miejsce w biegunkach infekcyjnych.
Leczenie polega na eliminacji laktozy z diety i zastąpienia dotychczasowego żywienia, przez preparaty wolne od laktozy: Isomil, Isomil 2, Ensure powder, Ensure Plus HN, Prosure, Osmolite, Jevity.
Wydzielnicze
Przyczyny: enterotoksyny wydzielne przez: Vibrio cholerae, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, gruczolaki wydzielające hormony, np. vipoma.
Wysiękowe
Przyczyny: przewlekłe zapalne choroby jelit (głównie wrzodziejące zapalenie jelita grubego), rak okrężnicy, uszkodzenie jelit w wyniku działania: cytostatyków, niedokrwienia, napromieniowania.
Motoryczne
Przyczyny: zespół jelita drażliwego, po resekcji żołądka, po wagotomii.
Leczenie
Biegunka jest zwykle chorobą o krótkim przebiegu i zdolności do samoograniczania się. Dlatego w leczeniu wystarczającym sposobem postępowania zwykle jest: nawadnianie
* nawadnianie doustne – podawanie wody i elektrolitów w postaci tak zwanego doustnego płynu nawadniającego DPN (ang. ORS – Oral Rehydratation Solution) w przypadku biegunki o niewielkim lub średnim stopniu odwodnienia (poniżej 10%). Dopuszczonymi w Polsce preparatami do doustnego nawadniania są: Gastrolit, Saltoral i Orsalit. Należy podkreślić, że stosowane niekiedy inne środki nawadniające (soki owocowe, herbata, coca-cola) nie powinny być stosowane, ze względu na znaczne odchylenia osmolalności.
* nawadnianie dożylne w przypadku:
o ciężkiego odwodnienia
o występowaniu objawów wstrząsu
o objawy zaburzeń świadomości
o uporczywe wymioty nie ustępujące pomimo nawadniania doustnego
o brak poprawy pomimo właściwego nawadniania doustnego
* realimentacja, czyli powrót do odżywiania doustnego, początkowo najlepiej zawierające kleik ryżowy, mus jabłkowy lub tzw. marchwiankę
Błędem jest stosowanie leków o działaniu bakteriobójczym w leczeniu niepowikłanych biegunek ostrych. Wystąpienie biegunki przewlekłej lub powikłanej biegunki ostrej (biegunka przebiegająca z temperaturą powyżej 38,5°C zwłaszcza z obecnością krwi w stolcu), lub stwierdzenie w badaniach dodatkowych dużej ilości leukocytów i/lub laktoferyny w stolcu są dopiero wskazaniem do włączenia antybiotyków do leczenia biegunki.
|
